- Zelf Bogen Maken -

Bogen uit 1 stuk hout ('selfbows')

(Home)

 


Diverse bogen van Wim Schelstraete

Ook in België heeft het bogenbouwvirus flink toegeslagen, onder andere bij Wim Schelstraete. Hij heeft de smaak goed te pakken en maakt bogen met een sterk persoonlijk karakter.

Hij zette zijn creaties en belevenissen in een geïllustreerd verslag en wil daarmee alle beginners een hart onder de riem steken. Dus zit je wel eens bij de pakken neer? Of heb je gewoon zin om te zien wat Wim allemaal voor moois maakt? Lees dan: "Evolutie in de bogenbouw van een beginner".

 

 

 


Boog van Iep, gerepareerd (experiment)

Dit stuk iepen heeft het behoorlijk voor zijn kiezen gehad en uiteindelijk de moed opgegeven. Niet verwonderlijk achteraf, maar de grote vraag is: Kan deze boog een tweede leven krijgen?

Te beginnen met de oorspronkelijke boog: 1 stuk gekloofd iepen, 180 cm lang, 7 cm op het breedste punt en ca. 11 mm bij de nokken. Trekkracht 73 lbs @ 32 inch. De boog is wat je noemt 'overbuild', maar gekozen is voor zekerheid boven alles en dat is gezocht in extra breedte. Want zoals je ziet moet het flink buigen bij deze lengtes en de krachten zijn ook behoorlijk. De prestaties waren te vergelijken met een goede longbow met dezelfde treklengte en -kracht.  Bovenstaande foto is genomen tjdens het tillerproces op 30 inch treklengte.

 

In de loop van enkele jaren is de boog flink (mis)gebruikt en scheurde uiteindelijk langs de rand van de onderste werparm, zie het pijltje links op de foto hierboven. Misschien niet verwonderlijk. Achteraf. Wat je namelijk op de foto ook kunt zien, is dat de boog uit een getordeerde stam is gemaakt. Door het strijklicht is op de linker werparm de schuine groeirichting, van rechtsboven naar linksonder, te herkennen. Een beetje torderen is niet erg, maar vooral aan het uiteinde staat de groeirichting onder een flinke hoek met de hartlijn van de boog. De vezels lopen schuin weg en aan de rand is er uiteindelijk een losgetrokken. (Iep wordt redelijk zeldzaam, je bent dus blij met alles wat je kunt krijgen, maar toch kritisch blijven!) Overigens maakte ik me steeds zorgen over het noestje, iets verderop, maar dat bleek niet nodig.

 

Op de foto links zijn de losgetrokken en afgebroken vezels te zien. En op de volgende foto's de reddingspoging.

De werparm is afgezaag en met een stuk hickory verlengd. Gekozen is voor een dubbele splice van 10 cm lengte en watervaste witte houtlijm. Een versteviging, zoals het bekleden met rawhide, zou misschien extra zekerheid bieden en twee componenten lijm doet het waarschijnlijk ook beter. Maar ik zou gaag eerst willen weten of het zo simpel kan. Daarna de boog opnieuw getillerd, met alleen aanpassingen in het nieuwe deel, dat weer meebuigt.

En dan de grote vraag: Houdt ie het?  Op het tillerbord wel, maar ja dat is statisch. Waar het om gaat is of het de klap van een schot overleeft. Ondertussen heb ik opeens erg last van mijn schouders, dus zelf testen wordt moeilijk. Niet dat ik bang ben natuurlijk, maar de kracht ontbreekt weet je, echt!

 

Maar Cyrus brengt uitkomst! Hij heeft de kracht en de moed! Nog niet uitgetrokken op 32 inch maar wel een paar geslaagde schoten! Zijn commentaar: "Niks mis mee". Dat geeft vertrouwen. Nu is er geen excuus meer: zelf weer wat trainen en kijken hoe lang de boog het volhoudt. (Maar vrijwilligers altijd welkom!)

Tot slot een verzoek: Als je andere voorbeelden kent van een reperatie in het buigende deel van een werparm, laat het s.v.p. weten!


Robinia balk.

Als je een beetje goed selecteert, kun je uit balken en planken heel natuurlijk gevormde bogen maken. Deze boog is gemaakt uit een balk robinia waarvan eerst 1 groeiring is blootgelgd. Daarna is de boog zoveel mogelijk om noesten en zijtakken heen uitgetekend, maar ze waren niet allemaal te vermijden. Smaken verschillen, maar persoonlijk vind ik dat mooie details opleveren.

 

Naar mijn ervaring is robinia erg goed bogenhout, hard en springerig. Maar waarschijnlijk door die zelfde eigenschappen is het weinig vergevingsgezind ten aanzien van fouten in het draadverloop en rondom noesten. Het kan openscheuren en indrukken. Zorg dat de draad goed gevolgd wordt, en houd bij noesten en zijtakken wat extra breedte of dikte aan.

De boog is min of meer plat en ter plaatse van de noks is ze 7 mm breed.  Te smal voor zijdelingse nokken. Daarom zijn de uiteinden, net als al eerder in een taxusboog, voorzien van hoornen inlegstukken met peesinkeping. Ditmaal zijn ze wigvormig en voor de zekerheid geborgd met een deuveltje. Robina is relatief zwaar en deze boog relatief lang. Maar met dergelijke zeer smal toelopende werparmen is er toch weinig handschok en een snel schot mogelijk.

Lengte van nok tot nok 185 cm, breedste punt 4,6 cm, treklengte 29 inch, trekgewicht 36 lbs.

 


Kataboog of Boogapult ??

Een klein uitstapje naar het randgebied van de bogenbouw. Lars Kossen kennen we natuurlijk als een serieuze bogenbouwer. De vraag is dan ook: waren zijn pijlen op of is dit gewoon een leuk project?

Lars zelf maar even aan het woord:

"Als je het moe bent om elke keer je pijlen op te halen dan is dit de oplossing. De boogapult! Hij schiet alles, behalve pijlen. Maar bij voorkeur mooie ronde harde projectielen natuurlijk. De boog is gemaakt van essen met de draad dwars op de rug en het handvat zit onder het midden. De leren kogelhouder is aan de pees vastgenaaid en de uithouders op de pees zijn van licht vurenhout.
De pees zit met een lus om de bovenste nok, gaat dan met twee slagen om de onderste en dan weer met een lus om de bovenste nok. Onderaan niet vastknopen, dit moet verstelbaar blijven. Nu heb je twee pezen die je op gelijke spanning moet opdraaien. Daarna de pees aan de kant van de hand die hem uittrekt nog een of twee keer opdraaien. Zo wordt het projectiel een beetje scheef langs de boog weggeslingerd. Dit kan extremer afgesteld worden als het venster niet groot genoeg is, maar dan moet je er rekening mee houden dat je naar links schiet in plaats van rechtdoor. Maak het handvat als allerlaatste, dan kun je er nog een fiks venster inzagen.
Tot slot nog een waarschuwing: Voordat de boel goed afgesteld is, blijf uit de buurt van ramen en buren! Als het projectiel op je boog afketst, fluit het letterlijk ongecontroleerd alle kanten op."

Deze kataboog is 30 lbs op 28 inch..... ideaal voor het knikkeren.


Vlierefluiters

Ruud Mendel zagen we al in de weer met kersen, taxus, vuren, en boerenjasmijn. Hij is tuinier en komt zodoende veel verschillende houtsoorten tegen en schuwt het experiment niet. Deze keer stuurde Ruud foto's van een boog van........vlier. Je kent het misschien van de paarse besjes waar je jam en wijn van kunt maken. Van de takken maakten we vroeger dopjes voor op pijlen van riet, omdat de kern zo lekker zacht is. Maar een stammetje of dikke tak blijkt stevig en dicht hout te leveren. Zelfs genoeg voor een 50 ponder.

Ruud maakte twee bogen. Alle twee van korte stukken, die in het handvat met een vingerlas van circa 10 cm lengte zijn verlijmd (splicen).

 

Foto's hierboven. De eerste Vlierefluiter.  Op de foto linksboven kun je de z-vormige vingerlas zien. Deze is gemaakt met watervaste witte houtlijm. Jonge takken en bomen hebben vaak een heel zachte sappige kern. Op de foto linksonder kun je de gleuf in de buik zien die achterblijft als deze kern is verwijderd.

Dit is een relatief lichte boog van 28 lbs (12,7 kg) trekgewicht bij 27 inch (68,5 cm) treklengte en meet 176 cm tussen de nokken. Hij heeft een zogenaamde hoge kroon, dus een bolle rug, omdat hij uit een dunne tak is gemaakt en niet is afgevlakt. Het breedste punt is 35 mm. Het handvat is 25 mm breed en bekleed met berkenbast.

 

Foto's hieronder. De tweede Vlierefluiter is een zwaardere boog van 50 pond bij 25 inch treklengte.

Deze boog meet 170 cm tussen de nokken en is 43 mm breed tot de helft van de werparmen, dan toelopend naar 15 mm bij de nokken. Ook deze is gemaakt van twee stukken die in het handvat zijn verlijmd (foto rechtsboven). De tiller is nog niet helemaal perfect, de uiteinden buigen te weinig in verhouding tot hun breedte. Het buigwerk gebeurt hoofdzakelijk vlak naast het handvat. Daar wordt aan gewerkt. Maar ondertussen houdt hij het prima en dat geeft aan dat deze houtsoort wel wat kan hebben.

Het leek Ruud leuk eens een boog te maken met "echte dikke puisten". Nou dat is zeker gelukt! De rug bestaat uit de eerste houtlaag onder de bast. Je ziet perfect hoe het hout gegroeid is. De "puisten" zijn opvallend regelmatig verspreid en geven de boog een bijna agressief karakter. Volgens Ruud is vlier fijn hout om te bewerken, een aanrader om eens te proberen.

 


Populier wordt populair?

Ton Bus woont in de Flevopolder en daar staat heel veel essen? iepen?  ja ook, maar vooral............populier!  En zoals je op de foto ziet gaat het rooien daar op grote schaal, dus een mooi stukje missen ze vast niet, toch? Van zo'n stukje maakte Ton gebruik om een dogma te doorbreken en een fraaie boog te bouwen, "Poplar" genaamd.

 

Ton over "Poplar": "Begin dit jaar werd er vlak bij mijn huis een flink stuk bos gekapt. Ik heb daar een paar stammen weggehaald in de veronderstelling dat het iepen was. Later bij een bezoek aan Jan (die dezelfde fout al eens maakte en met dank aan Jankees Braam, redactie) bleek dat het populier betrof. Deze houtsoort is in theorie te zwak om er bogen uit te maken. Eigenwijs als ik ben wilde ik het toch een keer proberen.  Tijdens de grote vakantie op Texel heb ik op mijn gemak met bijl en trekmes een zaagvorm uit een inmiddels droge stam gehaald. Vr het tilleren had de zaagvorm een flinke setback, die na het tilleren en inschieten veranderde in een lichte set. 

De boog is van nok tot nok ruim 180 cm en is op zijn breedst 4,5 cm. Het trekgewicht is 37 lbs @ 28 inch. Door het lichte gewicht van het hout weegt de boog vrijwel niets. Na zo'n 100 pijlen zag ik druklijntjes in een arm verschijnen. De werking van de boog is er niet minder door geworden. Ik weet natuurlijk niet hoe deze boog zich verder gaat houden, maar aan het maken en schieten op Texel heb ik in ieder geval al veel plezier gehad!".

 

Zo zie je maar : altijd de theorie zelf testen en lang leve de eigenwijze mensen! Meer weten van Ton en zijn bogen?  Kijk op zijn persoonlijke site.

 


Er was eens een lelijk eendje.....

Het lijkt wel of er steeds meer bogen van "vreemde" houtsoorten en met afwijkende vormen op deze site terecht komen. En dat is mooi! Want zulke bogen laten zien dat er van alles mogelijk is en veel te ontdekken valt. Ons motto is niet voor niets: "Uit elke boom een boog voor iedereen".

 

Deze boog is gemaakt van een reststukje taxus dat overbleef na het splijten van een stammetje. Door de dikke noesten, het slingerende uiteinde, de deels holle rug, het scheve handvat, de gebarsten zijkanten, en de gebogen tip leek het slechts geschikt als brandhout. Maar op de een of andere mysterieuze wijze bleef dat lelijke eendje de aandacht trekken. Het belande zelfs in de droogkamer! Ondanks alle mankementen leek het niet onmogelijk de pees over het handvat uit te lijnen. Dus tsja, tenslotte de gok gewaagd en aan het werk getogen. En een werk was het! De rug zit vol noesten, glooiingen en kuilen, waardoor het dunner maken van het spint alleen al een paar lange middagen koste (en de aanschaf van een bril). 

 

Maar om zo'n kronkelaar, na eindeloos tilleren en tunen,  uiteindelijk aan het schieten te krijgen, dat is erg bevredigend! En of taxus nu wonderhout is of niet, het is in ieder geval erg mooi van kleur en textuur.

Zulke aparte stukken vragen soms om aparte oplossingen. Zoals deze nok. Aan het uiteinde van de bovenste werparm is de rug hol. Tevens buigt de tip naar voren. Een gangbare ronde hoornen nok zal hier niet mooi aansluiten. Daarom is gekozen voor een alternatieve versterking van de tips: er is een hoornen plaatje ingelijmd. Dit draagt de pees en beschermt de nok tegen beschadigen. Er is een klein gaatje geboord om een dunne peesophouder te bevestigen. 

 

Of het een mooie zwaan is geworden moet ieder voor zich uitmaken natuurlijk. Smaken verschillen gelukkig! Maar karakter heeft ze zeker en waar het uiteindelijk om draait doet ze prima: schieten.

Lengte 1,9 mtr, breedte handvat 31 mm, dikte handvat 23 mm, trekgewicht 42 lbs @ 29 inch.

 


Snelle Jelle, een boog van Lijsterbes.

Je hebt snel en je hebt snel. Deze boog is vooral snel gemaakt (en schiet trouwens ook nog heel behoorlijk). Hij is gemaakt van een stammetje lijsterbes en binnen drie dagen is de verse boogstaaf gedroogd tot 12% !! En dat kan zelfs sneller. Lees er meer over op deze pagina.


Erik van den Oever, Krulhazelaar

Een boog hoeft helemaal niet recht te zijn om recht te schieten. Een kronkelende boog schiet prima. Maar wat Erik hier presteert is wel extreem! Deze slangenboog is gemaakt van een krulhazelaar en wordt geshowd door zijn zoon Mark. De  boog is ongeveer 155 cm lang, tussen de nokken gemeten.  De werkelijke lengte langs de werparmen is bijna 170 cm. De trekkracht is ongeveer 45 pond. En zoals Erik zegt: "Gek genoeg en geheel onverwacht schiet het ook best wel snel".

 


Hickory "Noestje".

"Uitzonderingen bevestigen de regel" en hickory is zo'n uitzondering. Deze houtsoort is zo taai dat er afgeweken kan worden van de gouden regel die zegt dat de draad altijd gevolgd moet worden. (Zie ook: ontwerp en techniek.)

Om een test uit te voeren werd deze boog ("Noestje" genaamd) gemaakt van een stuk hickory met grote noesten op kritische plekken in beide werparmen en een draad die er behoorlijk uitloopt. Dit laatste is te zien aan het "vlammenpatroon" op de rug en aan de lijnen in de zijkant. Normaalgesproken gaan zulke stukken meteen de kachel in (het brandt ook prima), maar hickory blijkt een taaie te zijn. Niet voor niets worden stelen van zware bijlen en voorhamers bij voorkeur van deze houtsoort gemaakt.

Voor de zekerheid is ze ca. 5 cm breed gelaten en zijn de hoeken langs de rug flink afgerond om het lostrekken van splinters te voorkomen. Ze trekt ruim 40 pond bij 29 inch treklengte en houdt het als voorbeeld-boog al een tijdje vol. Maar uittrekken is elke keer weer spannend!!

Kortom, dit is een extreem geval en ik kan het niemand aanraden zo te doen. Maar taai is deze houtsoort zeker en binnen bepaalde marges en met enige voorzorgen kan de draad er gerust wat uitlopen, zelfs vlak naast het handvat. Tot nu toe is dit de enige soort waarvan ik dat zonder aarzelen durf te zeggen.

 

Een boog met zulke noesten uittrekken is, zonder bescherming van een helm, bijna onverantwoord zou je zeggen. Maar men moet zijn creaties wat vertrouwen nietwaar?

 


Jeroen Drenth, boog uit een stam taxus.

Het bijzondere van deze boog is dat hij voor het grootste deel bestaat uit spinthout. En hij presteert prima.

"Er was er eens, in een park, een mooie Taxus boom. Met twee takken die mooi evenwijdig langs elkaar groeiden........Toen kwam de bogenmaker en n tak zit er nu niet meer en de andere oogst hij wellicht later. Die tak leverde een helft zonder noesten. Wel een beetje grote jaarringen, maar genoeg hout voor twee bogen waarvan dit de eerste is. Hij is 1,90m lang, 34/24mm in het midden en 12/12mm bij de nokken. Hij trekt 50 lbs op 28” treklengte. Het meest opvallende is zijn geringe gewicht (600gram). Hij schiet snel en erg comfortabel. Eigenlijk heb ik in tijden niet zo goed met een boog geschoten. Reden genoeg dus om hem aan mijn zoon te geven, want die had eigenlijk altijd mijn afdankertjes. Ik ben erg tevreden over het resultaat. De tiller is niet perfect. Met name de onder-limb is een beetje te stijf gebleven. Maar kom er eens om, zon boog van -Origineel Neerlands Taxus-".

 

 

Twee weken later stuurde Jeroen dit bericht: "Omdat ik nog niet tevreden was met de tiller, heb ik vorige week toch besloten de boog om te draaien (de onderkant boven). Nokken eraf gestoomd en opnieuw gelijmd. Dat is denk ik een goede actie geweest, de tiller is beter zo. Kijk zelf maar eens op Youtube:   http://www.youtube.com/watch?v=rnIdK9xaIY0 "

 


Ben Hazelbag, stammen van robinia (pseudo acacia) en iep.

Van Ben zagen we al eerder een mooie boog van essen. Hier een fraai exemplaar van robinia. Bijzonder aan deze boog is dat het spinthout er nog opzit. Overal lees en hoor je dat het spint van robinia vverwijderd dient te worden vanwege de droogscheuren die het veroorzaakt. Ben laat zien dat dit euvel te voorkomen is door direct een smalle en platte zaagvorm te maken. Zelfs bij extra versneld drogen scheurt het nu niet.

Daarnaast heeft hij een methode ontwikkeld om zelfs van de meest kronkelige takken een rechte boog te maken. Bij een houtsoort die zeldzaam wordt, zoals iepen, komt dat van pas. Om het hout te rechten gebruikt hij een stalen hoekprofiel, zodat het hout naar twee kanten ingeklemd en gebogen kan worden. Met opvulblokjes is de vorm aan te passen. Het verhitten gebeurt met een elektrische verfbrander (zonder vlam uiteraard, zie foto hierboven). Hieronder zie je deze methode toegepast bij een iepen boog uit een kronkelige tak.

De verse tak wordt eerst grof voorbewerkt en daarna ca. 2 weken recht ingeklemd en boven de kachel gelegd. Daarna wordt met klemmen en blokjes de vorm aangebracht en belandt het geheel weer twee weken boven de kachel. Regelmatig wordt het hout met de verfbrander tot in de kern verwarmd, zodat het hout zacht wordt en goed de gewenste vorm aanneemt. Dit versnelt het droogproces ook aanzienlijk. Pas op dat je de rug niet verschroeit! Na een paar weken is de staaf klaar om getillerd te worden. Met bijgevolg mooi resultaat.

Ben aan het woord over deze boog: "Deze kleine jachtboog is in afgespannen toestand maar 135 cm. lang en kan tot 20 kg. trekkracht hebben. Maar ik trek op mijn ankerpunt op 58 centimeter (23 inch) enkele kg'tjes minder, ongeveer 18 kg. 
Na uren schieten staat dit boogje niet verder naar de pees. Dat komt hoofdzakelijk door de met warmte geforseerde buiging in het handvat (deflex). Dit helpt om zo'n kort boogje toch op de vereiste treklengte te krijgen, met behoud van peesspanning".

 


Ruud Mendel. Kersenhout.

Ruud is hovenier en beheert 2 parken met een oppervlakte van 40 hectare......de bofkont. Hierboven Ruud zijn derde boog: een exemplaar van kersenhout (Amerikaanse vogelkers). Een houtsoort met een prachtige kleur en tekening.

Ruud: "De boog is 168 cm lang en de grootste breedte is 3 cm, bij meting op de weegschaal trekt hij 13,3 kilo (29 lb.) bij 25 inch. De werparmen zijn op het dikst 16 mm en op het dunst 10 mm. De boog is gelakt met jachtlak en de uiteinden zijn onder stoom wat recurve gegeven. Ik ben begonnen met een boog te maken van een vuren lat van de Karwei (29 lb.). Daarna ben ik verder gegaan met Taxus en uiteindelijk heb ik daarvan een boog gemaakt van 40 pond trekkracht."

Hieronder nog enkele foto's van Ruud zijn wederwaardigheden met vuren en taxus. Let ook op het hakmes (hiep). Het kan best zonder lintzaag, zoals je ziet.

 


Marc van Disseldorp. Taxus stam.

Marc van Disseldorp maakte een boog uit een stuk taxus waar drie noesten in zaten. In elke werparm zit er nu n en de derde dient als pijloplegger. Een fraaie boog met zoveel karakter dat ze een naam heeft gekregen: Taxon.

Marc: "Hier mijn taxusboog met een gat erin, drie gaten zelfs, waarvan een in het midden van de boog , die daarmede een natuurlijke oplegger is geworden. Als het een stabiel gat is en de dikte van de boog gehandhaafd blijft, is er niks aan de hand. Taxon schiet reeds vier jaar lang zonder enig spoor van zwakte. Enne, pas maar op want het kreng schiet verrekkes strak en zuiver op de kortere afstanden. Bijgaand dus wat foto's van de dame."

 


Boog uit een stam iepen.

Lengte 65 inch, Treklengte 29 inch, trekgewicht 46 lb. Breedste punt werparmen 7 cm. Snelheid 30 grams pijl: ca. 155 fps.

Een pyramidevormige boog met gestoomde recurves. Deze recurves zorgen ervoor dat deze relatief korte boog toch soepel uittrekt. De brede werparmen zorgen ervoor dat de vervormingen beperkt blijven, maar vergen wel veel schraapwerk door het grote oppervlak.

De rug is al gedecoreerd en afgelakt maar de buik is slechts voorzien van een laag blanke lak. Tijdens de eerste paar honderd schoten kan de buigvorm en balans van een massief houten boog nog behoorlijk veranderen. Als er nog geschraapt moet worden, hoeft slechts een enkele laklaag hersteld te worden. Na een paar weken intensief gebruik kan de definitieve afwerking volgen.

De recurve blijft het best behouden in de onderste werparm (rechts) Het hout was hier tijdens het stomen iets dikker en dus sterker. De recurve van de bovenste werparm is tijdens het tilleren minder geworden.

Bij een goed getillerde boog staat de pees, in opgespannen toestand, iets lager boven de onderste werparm. Dit is nodig omdat de boog en pees niet in het midden worden vastgepakt. Bij een korte boog valt dit goed op (rechts in de foto hierboven).  Op de foto links hieronder is te zien dat bij het uittrekken beide werparmen dan toch gelijk buigen.

Digitale camera's en computerprogramma's zoals photoshop zijn een prima hulp bij het tilleren. De foto links bestaat  uit twee op elkaar geplakte foto's. De originele foto is gekopieerd, gespiegeld, transparant gemaakt en op zichzelf geplakt. Zoals nog te zien is aan de gespiegelde arm en het bungelende toutwtje. Nu kun je mooi nagaan of beide werparmen even ROND buigen (let op: even ROND en niet even VER!!). In dit geval lijkt het goed, ondanks het scheve beeld in niet uitgetrokken toestand, zoals we dat eerder zagen.

In de rechter foto zijn een aantal uittrek-fases over elkaar heen gekopieerd. Zo is mooi te zien hoe de werparmen, en delen ervan, bewegen.

 


Boog van een stam eiken.

67 inch lang, 29 inch treklengte (binnenkant handvat - pees), ca. 40 pond trekkracht, werparmen 5 cm breed.

 

In drie weken tijd, met behulp van een houtdroger, is een verse eiken stam omgevormd tot een fraaie boog. De werparmen bestaan uit spinthout terwijl in het handvat een mooi stuk donker kernhout zit. Deze relatief korte boog staat weinig naar de pees. Dit komt enerzijds door de brede werparmen en de ronde tiller, maar anderzijds door het lage vochtigheidsgehalte dat tijdens het tillleren ca. 9% bedroeg.

Eiken is een kronkelige houtsoort en vergt daarom wel een zorgvuldige tillering, bij voorkeur met een tillerbord voorzien van katrollen e.d.. Ook scheurt het gemakkelijk bij het drogen. Daarom dikke stukken niet versneld drogen.

 


Jorik Swier. Taxus stam.

Jorik heeft de smaak en de slag flink te pakken. Hier een klassieke longbow van taxus compleet met hoornen nokken en zelf gemaakte lak. Jorik zelf aan het woord:

"Dit is mijn vierde boog: een echte longbow van Taxus. Het begon bij het kappen en splijten van een stam taxus, waarna het hout natuurlijk een behoorlijke tijd moest drogen. Met een handbijl en een trekmes is vervolgens de ruwe vorm eruit gehaald. Steeds op fijner gereedschap overgaan is belangrijk om niet te veel hout weg te halen. Een behoorlijke klus was het al met al. Zeker ook de hoornen nokken, gemaakt van waterbuffelhoorn, kostten heel wat tijd. Het zijn echter juist de details, waaronder het leren handvat, de kleine noestjes in het hout, en de nokken, die de boog zijn karater geven. De boog is uiteindelijke heel fijn (korel 400) geschuurd en afgewerkt met een zelfgemaakte dennenhars-lak. Ze trekt circa 35#@28".

 


Jan van der Veen. Vuren gamma-balk.

71 inch lang, 29 inch treklengte, ca 25 pond trekkracht, werparmen 6,2 cm breed. Basis: gamma-balk met aan 4 zijden zeer rechte draad .

 

rechte draadbreedsnel

 

Vuren staat te boek als een lichte en niet al te sterke houtsoort die niet geschikt is als bogenhout. Dat laatste klopt dus niet helemaal! Bogen van slappe houtsoorten moet je breed maken. Ruim 6 cm is net breed genoeg voor deze 25 ponds boog. Over de hele buik zijn hele kleine druklijntjes te zien, maar de boog blijft goed en staat nauwelijks naar de pees. Misschien had hij nog wat langer gemogen. De werparmen zijn bijna over de volle lengte breed gelaten om zo sterk mogelijk te zijn.

25 pond is niet zo veel en 6 cm lijkt breed. Maar omdat vuren erg licht is reageert het snel: de werparmen schieten snel naar voren. In combinatie met een dunne pees en lichte pijlen levert dit een verrassend snel schot op (135 fps). Wat ook helpt is dat het hout uit de winkel waarschijnlijk goed droog en dus veerkrachtig is.

Voor zwaardere bogen van vuren moet je misschien wel naar de 10 cm breedte. Persoonlijk houd ik wel van brede bogen, maar 10 cm wordt misschien toch wat te veel van het goede. Alhoewel, als ik ooit nog eens zo'n balk tegenkomen...........

 


Jan van der Veen. Taxus tak.

67 inch lang, ca 35 pond bij 29 inch treklengte. Werparmen minder dan 3cm breed.

 

De oorspronkelijke tak was ca 5 cm dik. Bovenstaande fotoserie laat in chronologische volgorde de ontstaansgeschiedenis van de boog zien. Bij de start stond ze van nature al 5 cm naar de pees. Daarom zijn er met stoom recurves aangebracht om de beginspanning op te voeren. Dit is gedaan nadat er eerst een rechte (nou ja, rechte....) boog was getillerd.

In de bovenste foto is een behoorlijke knik in de linker werparm te zien. Daarnaast zit weer een lichte recurve. Een dergelijke hobbelaar helemaal mooi rond tilleren is een heel karwei, maar niet nodig. Belangrijker is dat alle delen even ver buigen. Zowel rechte als kromme delen. Een knik blijft dus zichtbaar en de recurve zal recht trekken. Het resultaat is geen perfect kromme boog, maar een met "karakter" die juist gelijkmatig over alle delen buigt en dus optimaal presteert. In ons high-tech tijdperk met gestandariseerde materialen en perfecte, machinale productieprocessen zal menigeen moeten wennen aan de schoonheid en efficintie van zo'n niet perfect ronde boog.

In detail zie je alle noestjes van de zijtakjes en de mooie tekening van het taxus hout. Een tak van dit hout bestaat voor een groot deel uit spinthout. Dit is lekker elastisch, kan goed tegen trek maar raakt snel beschadigd. Het spinthout kun je gerust dik laten maar zorg dat de buik van de boog uit het harde kernhout bestaat.

 

Op sommige bogen is een leren handvat gewoon zonde.

 


Lars Kossen, essen stam.

 

Dit boogje heeft de naam "eskimoboog" gekregen.

Om zo'n korte essen boog toch ver uit te trekken en daarbij ook nog eens een trekgewicht van ca 60 pond te halen, heb je haast wel een backing (rug versteviging) nodig.

In dit geval is gekozen voor een koord van sisal op afstandhouders.

De spanning op het koord, en dus het trekgewicht, is te regelen door het stalen pennetje links- of rechtsom te draaien.

Eskimo's pasten dergelijke technieken toe met dierenpees.

Prima boog om zware pijlen op korte afstand te schieten.

 

 

 

 

 

maar of het echt goed voor je schoudersbladen is??

 


Ben Hazelbag, essen stam.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ben heeft een originele manier toegepast om een fraaie recurve in de boog te maken, namenlijk door het hout ingeklemd te laten drogen. Niet slecht voor een eerste boog.

Ben vertelt over zijn debuut: " Houtsoort inlands Es, eerst 'n stammetje gespleten, een part zonder noesten . De rug is de buitenste groeiring, de schors is er alleen afgeschraapt en de rug licht geschuurd . De boog is "ruim" voorbewerkt en met klemmen en hitte in vorm gebracht. Door de buigingen soepel aan te brengen d.m.v. een elektrische verf-afbrander wordt ook het droogproces versneld. Doordat de boog gedurende de gehele droogtijd in de klemmen heeft gezeten en het herhaaldelijk is verhit, is het hout zich gaan zetten. Je had gelijk, dat door de latere afwerking en het langzaam op spanning brengen van de boog, de al aangebrachte buiging enigszins minder wordt. Het resultaat is voor mij acceptabel. De boog heeft een zacht vloeiende curve.

Deze boog is een vuistbreedte langer dan het baasje, in mijn geval is de boog 1,75 m. lang, met een treklengte van handgreep tot kin van 63cm, bij een trekkracht van 16kg.

De boog is onder spanning afgewerkt. De spanbalk met boog is in de werktafel vastgezet. Al werkend is vanaf een meetdraad  de symmetrie van de boog te controleren. Wel moet je gedurende het weghalen van het hout de gewenste spanning aanpassen. In de gehele afwerkperiode de boog meerdere keren ’n paar uurtjes ontspannen, zo komt de boog tot rust, en hopelijk de maker ook.

Bij mijn grote passie Boemerangs maken en werpen gebruik ik voor de afwerking een sterke transparante water- en zuurbestendige lak “Poly-urethaan, glans”. De eerste laag ietsje verdund met terpentine , en de afdeklaag onverdund."

 


Emanul Riksen, diverse takken.

Kijk, hier is iemand die de kunst van het bogenmaken aan de ware basis beoefent: Takken, veren, vuur, leer en een mes.

 

"Nou ik ben Emanul Riksen, ik ben 14 jaar en ben al een paar jaar bezig met bogenmaken. Ik maak mijn bogen simpel van takken uit het bos of gespleten stammen, ik laat ze een paar maanden drogen en ga ze daarna in vorm snijden en tilleren.

Deze boog had ik nog ergens liggen omdat ik geen tijd had (school enzo) en ik heb hem bijgesneden en opnieuw getilleerd, hij was veel te zwaar dus heb ik hem uitgesneden tot alleen kernhout en bij het handvat dikker gelaten en dan steeds dunner laten worden. Hij schiet tot 15 meter nauwkeurig en ik kan een roos van 20 bij 20 cm makkelijk raken van af die afstand. Hoe ver hij schiet kan ik nog niet uitproberen want de velden rond om ons huis staan momenteel vol met mas maar dit kanon gaat ongetwijfeld mijn record van 136 meter verbreken. (meter of passen?? Jan)

Ik heb het een beetje zelf uitgevonden hoe ik het doe, maar ik heb toch veel aan deze site gehad, vooral voor de pijlen dan. De pijlen zijn van wilgenstekken of hazelaar die ik recht maak boven een vuurtje en voorzie van ganzenveren."

 


Jan van der Veen, essen stam.

Je boog kun je op allerlei manieren afwerken. Twee methodes zijn schilderen of vernissen. Zo kun je je boog decoreren of camoufleren. Hieronder enkele voorbeelden van essen bogen die van nature licht van kleur zijn.

 

Met kwast en beits kun je een gestreept effect bereiken, waarmee je naar believen kunt spelen, zoals het golvenpatroon hierboven.

 

Links: Beitsen met een roller laat de orginele houtstructuur egaal zichtbaar, maar dan in een andere kleur.

Rechts: Met dekkende verf kun je legio patronen maken.

 

 


Jeroen Drenth. Robinia longbow.

Jeroen: "Mijn boog van robinia is mijn eerste boog van dit hout. Ik vind dat hij voor een selfbow weinig naar de pees staat. De lengte van nok tot nok is ongeveer 1,90m. Het hout heb ik in Enkhuizen bij de Enkhuizer houtexpert vandaan. Die had een hele stapel gezaagde delen van ongeveer 8cm dik 0,5m breed en zes meter lang. Echter tussen de grote delen zag ik nog wat smallers en 4cm dik. Ze waren zo vriendelijk om met de heftruck even wat af te stapelen. Het is vrij kostbaar hout (E1750,- per kub.) Ik heb echter voor ongeveer een boog of drie gekocht en was E50,- kwijt. Aangezien de draad niet kaarsrecht liep heb ik voor de back eerst de draad opgezocht en die gevolgd. Toen ten opzichte van die lijn heb ik mijn boog gemaakt."

Jeroen maakte destijds nog een boog van dit hout en ondertussen is het 5 jaar later. We schrijven het jaar 2010 en met beide bogen wordt nog bijna wekelijks geschoten.

En als klap op de vuurpijl wint Jeroen met deze boog de 3D wedstrijd bij Stavoren / Balk. Gefeliciteerd Jeroen en een mooie stimulans voor alle zelfbouwers van Nederland!

Jeroen: "Beide bogen zijn ooit getillerd op #55 lbs @ 28" en leven beide nog. De ironie wil dat toen ik ontdekte hoe ontzettend goed dit robinia was, ik terug ben gegaan naar die houthandel die een enorme hoeveelheid had liggen. Echter, ze vertelden mij dat ze het aan de straatstenen niet kwijt konden en het als kachelhout verkocht hebben.... snif snif.

 


Jeroen Drenth. Essen longbow.

 

Jeroen: "Zoals je op de fotos kunt zien heb ik bij de essen longbow de nerf dwars op de boog gezet. Dit op aanraden van een andere bogenmaker die zei dat je op die manier uitstekende longbows kunt maken. Later heb ik hem zien schieten met zijn boog. Hij trekt de boog erg kort uit en zeker geen 28.De belasting aan de belly zijde met zon korte treklengte is veel lager dan dat je 28 trekt. Ik heb op deze manier twee essen longbows gemaakt en beiden vertoonden cracks (belly). Het zou wel kunnen denk ik, alleen moet je dan de boog iets breder en niet te dik maken en zeker niet proberen er een boog van meer dan 40 pond van te maken."

(zie ook pagina "ontwerp en techniek")

 

 


 

Jan van der Veen, essen stam.

Recurve jeugdboog van 57 inch. Circa 10 kg (23 lbs) bij 21".

Les 1: bij het stomen van een niet geheel vlakke rug, moet je het uitlijnen sturen door de lijmklemmen links en rechts te plaatsen. Nu, door de klemmen aan 1 kant te plaatsen, is er torsie opgetreden.

Les 2: De kromming in de mal kan nog scherper, vooral aan de einden. De gestoomde krommingen worden deels teniet gedaan door het vele buigen. Met tilleren kun je dit sturen: door relatief veel materiaal in de kromming te laten zitten blijft de recurve gehandhaafd.

De sectoren tussen handvat en halverwege de werparm moeten extra buigen om de treklengte toch te halen. Het essenhout is flink breed (ca 5 cm.) gelaten om die grote vervorming aan te kunnen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Jan van der Veen. Boog uit een balk essen.

Als je begint met bogen maken en er breken eerst eens 1 of 2 bogen, dan wil je toch wel dat de volgende heel blijft.

De belangrijkste zaken om dan op te letten zijn: zeer kritisch zijn op het verloop van de draad in het hout; de werparmen breed en lang genoeg maken; zorgen dat het hout goed droog is; de ruwe boog langzaam op de juiste manier leren buigen (tilleren) en het oefenen van veel geduld.

 

 

 

De sterkte van je hout bepaalt de breedte van je boog. Sterk hout kan smal en diep zijn. Minder sterk hout moet breed en ondiep blijven. Bijvoorbeeld taxus hoeft niet breder te zijn dan 3 a 3.5cm (bijv. longbow). Europees essen echter al snel 4 a 5 cm.

Het leren buigen (tilleren) vormt het hart van het bogen maken. Terecht wordt gezegd dat je er een emmer water bij nodig hebt: om je hoofd in te steken als je haast krijgt.

Om te zorgen dat deze boog zeker niet zou breken is gekozen voor een breedte van 5 cm over meer dan de helft van de lengte van de werparmen. Ook naar de uiteinden blijft het profiel breed. Achteraf had dit wellicht minder gekund om de snelheid te bevorderen. Echter een beetje snelheidverlies ten gunste van bedrijfszekerheid blijkt de moeite waard: hij doet het nog steeds en vertoont weinig permanente buiging.

 

 

 


 


 

Jan Vulto. hickory

Deze boog is gemaakt tijdens een workshop in het Neanderthaler Museum in Duitsland. Het is een longbow uit 1 stuk hickory. Dit bijzonder taaie hout is een van de weinige witte houtsoorten die de extreme krachten in een dergelijke zware boog, met een smal profiel, aan kunnen.

De draadjes van de peesophouder hangen nog wat slordig, maar duidelijk is de fraaie nok van waterbuffelhoorn te zien.

 

 

 

 

 

 

 



 

Jan van der Veen, essen stam.

Essen jeugdboog van ca 2.5 cm breed. Reststuk uit een boomstam. Tiller niet helemaal perfect maar de boog houdt zich goed.

Handvat met een leren opleggertje van "the Ferret"  voor handen met nog niet veel eelt.

Rechts het stomen om ter plaatse van het handvat 'setback' te bewerkstelligen. Dit kan mooi tegelijk met het aardappelkoken. De afwas kan wel even wachten en het verbouwen van de keuken ook, want er moet een boog gemaakt worden. En dan schieten! Links tijdens de vakantie in Zweden.

 

 

 

 

 

 


 

Jan van der Veen (Makkum) Boog 3, vurenhout

Bij het maken van een goed presterende boog, uit 1 stuk hout, bereik je de grenzen van het materiaal zelf. Of je gaat er overheen. Diegenen die het geprobeerd hebben zullen foto's zoals hiernaast bekend voorkomen.

Deze boog was gemaakt van vuren, trok 40 pond en heeft een week intensief schieten overleefd. Daarna begon de buik onder de druk te bezwijken en drukscheuren te vertonen, waarna de rug ter plaatse van het handvat brak. In detail is goed te zien hoe hier de draad uit de boog loopt. Omdat dit deel door de fretten begon te buigen werden de ringen van elkaar getrokken.

De overtuiging blijft dat er met een goede rechte draad, voldoende breedte (minimaal 6cm) en een perfecte buiging (tiller) van vurenhout een goede boog te maken is. Weliswaar niet te zwaar, maar wel snel doordat het hout licht van gewicht is.

 

 

 

 

 

 

 


Jan van der Veen (Stavoren), Alex, Jaap en Bonno. Ward en vrienden. Bamboestok

Waar het allemaal mee begonnen is: de buigende tak. In dit geval bamboe en dat kan veel hebben.

Een eenvoudige bamboestok-boog presteert behoorlijk, en is snel klaar. Het handvat kan het best uit het midden, naar de dikke zijde verplaatst worden, omdat het dunne deel anders te veel werk doet. Rondom de inkepingen afbinden om splijten te voorkomen.

Op de foto's aan de rechterzijde tonen jonge friese krijgers hun kunnen tijdens een verjaardagsfeest. Er wordt verbeten geoefend en geknutseld. Benodigdheden: bamboestok, tape, sisaltouw, leer, stokjes, veren, garen en lijm.

 


Klik hier voor de  "Taxus story"

 


WIE VOLGT?

(Home)